Odkrycie pradziejowej i nowożytnej osady na obszarze Puszczy Białowieskiej

Badane w tym roku w ramach naszego projektu stanowisko archeologiczne na terenie Leśnictwia Sacharewo, odkryte zostało dość przypadkowo. W trakcie wykonywania odwiertów geologicznych związanych z realizacją projektu na jednej ze śródleśnych polan położonej przy korycie rzeki Leśnej natrafiono na liczne fragmenty ceramiki z różnych okresów. Z uwagi na fakt, że obszar ten był szczególnie dogodny dla osadnictwa (delikatny stok, bliskość cieku wodnego), stanowisko to zostało wytypowane do badań wykopaliskowych.

Przed ich rozpoczęciem na obszarze wykonano badania geofizyczne za pomocą magnetometru oraz georadaru. Otrzymane wyniki  potwierdziły wyjątkowość miejsca przyszłych badań i pozwoliły na precyzyjniejsze wytyczenie wykopów archeologicznych. Kolejnym etapem były już właściwe badania wykopaliskowe, które pod kierownictwem dr Kamila Niedziółki przeprowadzono przy pomocy wszystkich dostępnych narzędzi wykorzystywanych współcześnie przez archeologów takich jak: nowoczesna geodezja (GPS RTK oraz total-station), drony oraz fotogrametria.

Przeprowadzanie pomiarów geofizyczne na terenie stanowiska archeologicznego w leśnictwie Sacharewo, fot. Kamil Niedziółka

Jak się okazało, w obrębie każdego z wykopów znajdowały się różnorodne obiekty archeologiczne: paleniska, piece, jamy zasobowe i liczne dołki posłupowe. Trzeba tutaj zaznaczyć, że z uwagi na specyfikę Puszczy była to sytuacja wyjątkowa. Na tym obszarze dominują bowiem zabytki bez wyraźniejszego kontekstu w formie obiektów archeologicznych, przeważają kopce i kurhany z różnych okresów.

Przygotowanie do dokumentacji fotograficznej odkrytego obiektu, fot. Kamil Niedziółka

Stanowisko w Sacharewie określić należy jako relikt dawnego osadnictwa pod postacią samej osady bądź jej bezpośredniego zaplecza, a takich stanowisk znamy obecnie z Puszczy bardzo niewiele.

W trakcie badań odkryliśmy liczny materiał zabytkowy przede wszystkim fragmenty naczyń glinianych, krzemienie, przedmioty z metali i szkła.

Na jego podstawie można obecnie stwierdzić, że aktywność ludzka koncentrowała się tam przede wszystkim w  ostatnich wiekach p.n.e. a także w pierwszych wiekach naszej ery związana z kulturą ceramiki sztrychowanej i późniejszą kulturą wielbarską.

Kolejnym okresem, z którym wiązać można aktywność człowieka na badanym stanowisku to nowożytność (XVII wiek). Co ciekawe udało się nam natrafić na monety z tego okresu zdeponowane bezpośrednio w obiektach archeologicznych. Z dużym prawdopodobieństwem zabytki te łączyć można ze zlokalizowanymi przy badanym stanowisku mielerzami, które służyły dawniej do produkcji węgla drzewnego.

Znalezione narzędzia krzemienne wskazują na to, że jakaś forma działalności ludzkiej miała tu miejsce znacznie wcześniej, bo na przełomie neolitu i epoki brązu. Odkrycie stanowiska o tak szerokiej chronologii, począwszy od schyłkowego neolitu, poprzez wczesną epokę żelaza, okres wpływów rzymskich aż po nowożytność stanowi bardzo istotny wkład do badań nad osadnictwem na obszarze Puszczy Białowieskiej.

dr Kamil Niedziółka


Eksploracja obiektu, fot. Kamil Niedziółka
Pobieranie prób ziemi do badań przyrodniczych

Piszą o naszych najnowszych odkryciach

Sezon wiosennych i letnich badań archeologicznych dostarczył wielu nowych informacji o dziejach człowieka w Puszczy Białowieskiej. Nasze najnowsze odkrycia zainteresowały nie tylko lokalną, ale również ogólnopolską prasę. …Archeolodzy z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego odkryli ślady osadnictwa na terenach Puszczy Białowieskiej sprzed ponad dwóch tysięcy lat… GAZETA WYBORCZA …Do … czytaj dalej

Badania mikrokrajobrazu pól i kopców na terenie rezerwatu BPN

W okresie wakacyjnym, od czerwca do września 2018 roku, prowadzone były w ramach projektu Dziedzictwo kulturowe i przyrodnicze Puszczy Białowieskiej badania archeologiczne na terenie północnej i środkowej części Puszczy Białowieskiej. W pracach uczestniczyło pięć zespołów badawczych kierowanych przez: dr. Joannę Wawrzeniuk we współpracy z Romanem Szlązakiem i Martą Kaczmarek; Dariusza … czytaj dalej

New technologies in woodland archaeology – Call for papers: Session #42 (S42)

Wszystkich zainteresowanych wykorzystywaniem nowoczesnych technologii w badaniach archeologicznych prowadzonych na obszarach pokrytych lasami zapraszamy na organizowaną przez nas i kolegów z Katedry Antropologii Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu oraz z Instytutu Archeologii i Etnologii PAN sesję „New technologies in woodland archaeology: problems and limitations”. Odbędzie się ona w ramach corocznej konferencji … czytaj dalej

Kompleksowe badania przeszłości obszarów zalesionych

W dniach 19-20 lipca w ramach projektu „Dziedzictwo Kulturowe i Przyrodnicze Puszczy Białowieskiej” odbyła się w Białowieży konferencja zatytułowana „”. Celem spotkania było zebranie w jednym miejscu badaczy współpracujących z naszym projektem którzy zajmują się szeroko pojętymi badaniami paleośrodowiskowymi i paleogeograficznymi. Każdy z zaproszonych gości przedstawił prezentację z zakresu danej … czytaj dalej

O Puszczy na CAA w Toruniu.

O Puszczy na CAA w Toruniu. 18 maja mieliśmy okazję zaprezentować wyniki naszych najnowszych badań oraz przedstawić stosowane przez nas techniki dokumentacji na dorocznie organizowanej przez CAA Poland konferencji na temat nowoczesnych metod dokumentacyjnych. W imieniu zespołu badawczego, wszystkim słuchaczom serdecznie dziękujemy za zainteresowanie naszym wystąpieniem i badaniami.

21 marca – Międzynarodowy Dzień Lasów

Od 2012 roku 21 marca w Polsce i na świecie obchodzony jest Międzynarodowy Dzień Lasów. Dołączamy się do obchodów i zapraszam wszystkich do refleksji nad kryjącym się w lasach dziedzictwem zarówno przyrodniczym jak i kulturowym. Jako członkowie zespołu badawczego świętujemy w Puszczy Białowieskiej, która jest szczególnym lasem, wyróżniającym się na … czytaj dalej

Wyniki naszych badań na międzynarodowej konferencji w Białowieży

W drugiej połowie kwietnia weźmiemy czynny udział w dużej międzynarodowej konferencji pt. Archeologia obszarów leśnych / The Archaeology of Woodlands, odbywającej się w sercu Puszczy – w Białowieży. Zapraszamy Państwa na nasze wystąpienie w ramach pierwszej sesji (19 kwietnia) pt. Dziedzictwo kulturowe i przyrodnicze – na przykładzie badań w Puszczy … czytaj dalej

Puszcza na CAA 2018

  O naszych badaniach w ujęciu GIS będzie można usłyszeć w ramach organizowanej między 19 a 23 marca w Tybindze dorocznej konferencji Computer Applications and Quantitative Methods in Archaeology (CAA) international conference. Wystąpienie pod tytułem „Mobile GIS in primeval woodland landscape. Case study of the Białowieża Forest surface survey” zostanie … czytaj dalej

Obchody Światowego Dnia Mokradeł

Dołączamy się do obchodów Światowego Dnia Mokradeł,  zainicjowanych z okazji upamiętnia podpisania 2 lutego 1971 roku konwencji ramsarskiej. Do upamiętnienia tej daty dołączamy się z refleksją historyczną – w myśl konwencji mokradło rozumiane jest jako obszar leżący na pograniczu środowiska wodnego i lądowego. Puszczę Białowieską przecinają rzeki, strumienie, obfituje ona … czytaj dalej

Call for papers – Woodland archaeology (EAA 2018)

Szanowni Państwo, zapraszamy do nadsyłania zgłoszeń nas sesję dotyczącą archeologii obszarów leśnych w ramach tegorocznej konferencji Europejskiego Stowarzyszenia Archeologów (EAA) która odbędzie się we wrześniu w Barcelonie. Sesja będzie organizowana przez nasz zespół wraz z szanownymi kolegami z Pilzna i Wrocławia. Zgłoszenia prosimy nadsyłać do 15 lutego 2018 r.

O Puszczy na UISPP w Paryżu.

Czwartego czerwca podczas osiemnastego UUISPP – międzynarodowej konferencji poświęconej odkrywaniu prahistorii, zaprezentowane zostaną wyniki naszych dotychczasowych badań na terenie Puszczy Białowieskiej. Michał Szubski i Michał Jakubczak w referacie pt. „Mound landscape continuum. Mapping barrows (and more) in the Białowieża Forest in large and small scale” wyjaśnią jaką rolę pełnią analizy … czytaj dalej